Wilsverklaring van nut bij dementie?

Na een uitspraak vorige maand van het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg over een euthanasieverlening bij een demente vrouw worden veel vragen gesteld over het nut van de wilsverklaring. Voor de wet is een wilsverklaring alleen nodig als iemand zelf niet meer in staat is aan te geven dat hij euthanasie wil. In het document moet de hulpvrager zo concreet mogelijk beschrijven wanneer hij voor euthanasie in aanmerking wil komen. En dan nog is de verklaring geen garantie dat aan deze wens kan worden voldaan. Zeker niet waar het dementie betreft.

Euthanasie bij dementie is een ingewikkeld onderwerp dat veel vragen oproept. Zodra het gaat om gevorderde dementie, waarbij iemand niet meer wilsbekwaam is, wordt het voor een arts heel moeilijk een euthanasieverzoek in te willigen, ook al is er een wilsverklaring waarin staat dat de hulpvrager in die situatie voor euthanasie in aanmerking wil komen. “Er moeten tekenen zijn van ondraaglijk lijden en dat hoeft niet altijd het geval te zijn”, legt Steven Pleiter, bestuurder van de Levenseindekliniek, uit. “Ook kan het zijn dat iemand met dementie door persoonlijkheidsverandering niets meer weet van zijn of haar levenseindewens. Als deze patiënt dan aangeeft dat hij geen euthanasie wil, mag een arts dat ook niet verlenen.”

De wilsverklaring is daarmee echter geen overbodig instrument. “Het helpt mensen om heel bewust na te denken over wanneer zij euthanasie willen en is een handvat om hun wensen te bespreken met hun naasten en met hun arts. Ook laat een wilsverklaring zien, dat de euthanasiewens al langere tijd bestaat en geen opwelling is. Het is goed de wilsverklaring regelmatig te bevestigen.”

Als het om dementie gaat, adviseert de Levenseindekliniek mensen tijdig het gesprek aan te gaan met hun behandelaar. Steven Pleiter: “Patiënt en arts moeten samen op zoek naar het juiste moment, waarbij een euthanasieverzoek niet te vroeg wordt ingewilligd en zeker niet te laat. Is iemand eenmaal wilsonbekwaam dan wordt het ondanks een wilsverklaring bijzonder complex om nog euthanasie te kunnen verlenen.”