Levenseindekliniek: ‘eenvoudige’ euthanasie vaker door eigen arts (of vervanger) van patiënt

– PERSBERICHT – 

De Levenseindekliniek wil overleg met de beroepsgroep van artsen over euthanasie aan mensen met een terminale ziekte. Dit zei directeur Steven Pleiter donderdagavond 23 maart in een uitzending van Nieuwsuur (NPO2). De Levenseindekliniek wil zich als expertisecentrum euthanasie vooral concentreren op complexe verzoeken, zoals van mensen met dementie, psychiatrische klachten of een stapeling van ouderdomsklachten. Nu krijgt ze ook nog veel relatief eenvoudige verzoeken, die eigenlijk door de eigen (huis)arts van de patiënt vervuld zouden moeten worden. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om mensen met uitbehandelde kanker.

Van  de verzoeken om euthanasie aan de Levenseindekliniek is zo’n twintig procent van niet-complexe aard. De Levenseindekliniek vindt dat de eigen arts van de patiënt of een vervanger daarvoor de verantwoordelijkheid moet nemen. Als voorbeeld verwijst zij naar het Hoogeveens model, waarin een groep artsen die geen euthanasie wil geven doorverwijst naar collega’s die zich daartoe wel bereid hebben verklaard. Directeur Steven Pleiter meent dat een dergelijk model landelijk ingevoerd kan worden.

Het aantal patiënten met een euthanasieverzoek dat zich bij de Levenseindekliniek meldt groeit sterk. Dit jaar worden zo’n 2500 aanmeldingen verwacht. Voorwaarde voor aanmelding is dat de eigen arts van de patiënt eerst nee heeft gezegd tegen het euthanasieverzoek. Meestal gebeurt dat vanuit principiële overwegingen. De indruk bestaat dat artsen soms ook nee zeggen omdat ze weten dat de Levenseindekliniek het verzoek dan over neemt. Daardoor komt de hoofdtaak waarvoor de Levenseindekliniek werd opgericht, euthanasie mogelijk maken voor psychiatrische patiënten, dementerenden en ouderen met veel gezondheidsklachten, in gevaar.

De Levenseindekliniek stelt als expertisecentrum zelf artsen en verpleegkundigen beschikbaar aan artsen die om een of andere reden worstelen met een euthanasieverzoek. Deze consulenten euthanasie werden vorig jaar 66 keer geconsulteerd. Ook zijn er lesmodules ontwikkeld voor scholing van artsen in beoordeling en uitvoering van euthanasieverzoeken.


Klik hier voor de pagina van Nieuwsuur en het Levenseindekliniek onderdeel van donderdag 23 maart 2017.


FACTSHEET (bijlage)

Het aantal hulpvragen bij de Levenseindekliniek nam in 2016 toe tot 1796, een stijging van 46% ten opzichte van 2015 (1234 hulpvragen). Ook het aantal verzoeken dat ingewilligd kon worden nam toe. In 2016 betrof dit 498 gehonoreerde verzoeken. 36 procent meer dan in 2015 (365 gehonoreerde hulpvragen).

Bij de hulpvragen ging het bij 27% om een verzoek met psychisch lijden, 20% kanker, 13% een stapeling van ouderdomsklachten en 30% een andere somatische aandoening. In vrijwel alle gevallen is de reden voor het stellen van de hulpvraag aan de Levenseindekliniek dat de behandelend arts of twijfelt over de wettelijke zorgvuldigheidscriteria  of te weinig ervaring heeft met het specifieke euthanasieverzoek. Alleen bij de patiënten met kanker is het merendeel van de behandelaars om principiële redenen niet in staat de patiënt te helpen.

Van de gehonoreerde verzoeken leed 30% van de patiënten aan kanker. Bij één op de vier patiënten was er sprake van een opeenstapeling van ouderdomsklachten. Eén op de tien patiënten leed aan dementie. Bij 46 patiënten was sprake van psychisch lijden, dat is 9% van alle gehonoreerde verzoeken. De resterende 28% van de patiënten had een andere lichamelijke aandoening. Dan kan gedacht worden aan een aandoening van het zenuwstelsel, een hart- en vaatziekte en ernstig longlijden.

Van alle hulpvragen waarvan de Levenseindekliniek in 2016 het onderzoek afsloot, werd 31% gehonoreerd. In 6% werd het verzoek teruggegeven aan de behandelend arts, omdat deze zelf het euthanasieverzoek ging uitvoeren of omdat er alleen nog palliatief behandeld kon worden. Een aantal hulpvragers overleed voordat de Levenseindekliniek het onderzoek kon afronden. Het betrof hier 12% van de hulpvragen. Soms gebeurt dit kort voordat euthanasie wordt gegeven.

Eén op de vier hulpvragen moet worden afgewezen omdat er niet aan de wettelijke zorgvuldigheidscriteria wordt voldaan. Ook ongeveer één op de vier hulpvragen wordt om een andere reden afgesloten. Bijvoorbeeld omdat de hulpvrager het verzoek intrekt, of geen machtiging wil afgeven voor inzage in het medisch dossier.

Vijf jaar Levenseindekliniek

‘Ik ben enorm blij en dankbaar dat mensen die uitzichtloos en ondraaglijk lijden in ons land waardig kunnen sterven. De Levenseindekliniek is een waardevolle aanvulling op onze euthanasiepraktijk en geeft mensen – in zijn bestaan – ontzettend veel rust. Ook de mensen die er misschien wel nooit gebruik van zullen maken.’

Dit zei minister Schippers van Volksgezondheid ter gelegenheid van het eerste lustrum van de Levenseindekliniek op 8 maart in Amsterdam. ‘Ik heb groot respect voor het moeilijke werk dat u doet’, aldus de minister tegen de medewerkers van de Levenseindekliniek. ‘De ruimte die mensen soms zo ontzettend nodig hebben op het meest kwetsbare moment in hun leven – die ruimte geeft u.’

De bewindsvrouwe drong er op aan artsen nog beter toe te rusten voor de moeilijke afwegingen rond euthanasie. Daarin ziet ze een rol voor de Levenseindekliniek, dat als expertisecentrum artsen scholing geeft en zonodig met raad en daad terzijde staat bij het beoordelen en uitvoeren van euthanasieverzoeken.

 

Voorzitter van de regionale toetsingscommissies euthanasie (RTE) Jacob Kohnstamm sprak van een ‘zeer positieve waardering’ binnen de RTE voor de Levenseindekliniek, onder meer ingegeven door de transparante wijze waarop de casus worden gedocumenteerd. ‘De Levenseindekliniek gaat niet over één nacht ijs,’ oordeelde hij. Hij noemde de Levenseindekliniek verder een ‘inhoudelijk overtuigend kenniscentrum. Het zou ideaal zijn als dat verder wordt uitgebreid, zodat mensen meer door de eigen arts kunnen worden geholpen’.

 

Een licht kritisch geluid kwam van Christa Anbeek, bijzonder hoogleraar Remonstrantse theologie (VU) en hoofddocent aan de Universiteit voor Humanistiek. Anbeek, voormalig lid van de Adviesraad, vindt dat de Levenseindekliniek zelf veel meer moet deelnemen aan het medisch-ethische debat rond vrijwillige levensbeëindiging. ‘Ik daag de Levenseindekliniek uit om de achterliggende visies op genuanceerde wijze te verwoorden en te laten zien wat ze de samenleving te bieden heeft en waarom’. Ze gaf ook een cadeau: een dialoogmodel over kwetsbaar leven, zodat medewerkers kunnen verwoorden ‘wat hen existentieel, moreel en spiritueel bij hun bijzondere hulpverlenerschap voortdrijft.’

 

Schrijfster Rebekka de Wit hield in een humoristisch en toch ontroerend betoog een warm pleidooi voor een ‘afhankelijkheidsverklaring’. Volgens de schrijfster van ‘We komen nog een wonder tekort’ zijn we allemaal met elkaar verbonden. De Wit verloor op jonge leeftijd haar moeder en de vriend van haar zus.

Voor de viering van het vijfjarig bestaan was een select gezelschap uitgenodigd van medewerkers, SCEN-artsen en leden van de toetsingscommissies. Directeur Steven Pleiter van de Levenseindekliniek vertelde hen dat in vijf jaar tijd ongeveer 6000 mensen een verzoek deden om euthanasie. 1400 mensen zagen hun verzoek ingewilligd. Hij benadrukte dat de toename van het aantal verzoeken naar ongeveer 2500 dit jaar de Levenseindekliniek dwingt te focussen op de complexe casus. Met de beroepsgroep wil hij overleg over hoe mensen met bijvoorbeeld uitbehandelde kanker euthanasie kunnen krijgen van hun eigen arts, of een vervanger in de regio.

Klik hieronder voor de speeches:

Nascholing “euthanasie bij dementie” beschikbaar

Met trots kunnen wij melden dat de ontwikkeling van de nascholing “Euthanasie bij dementie” is afgerond. De module voorziet artsen van voldoende inzicht en praktijkkennis om zelf euthanasievragen bij dementie aan te nemen, te beoordelen en waar relevant uit te voeren. Er wordt gebruik gemaakt van verschillende leermiddelen, waaronder casusbesprekingen, discussies en het trainen van praktijksituaties. De specifieke aandachtspunten bij beginnende dementie, maar ook bij gevorderde dementie komen uitgebreid aan bod tijdens deze 4 uur durende nascholing.

De nascholing is inmiddels door vele artsen met enthousiasme ontvangen. Artsen die geconfronteerd zijn met een euthanasieverzoek bij dementie, maar ook artsen die menen dat zij daar in de nabije toekomst mee te maken gaan krijgen.

Deelname en kosten
Deelname is uitsluitend voor artsen. In voorkomende gevallen kunnen toehoorders worden toegelaten, na instemming van de cursisten. Aantal deelnemers: 8-12.

De kosten voor deze nascholing bedragen 50 euro.
(Deze bijdrage is puur kostendekkend. De Stichting Levenseindekliniek heeft geen winstoogmerk.)

Accreditatie is aangevraagd.

Wanneer er meer belangstellenden zijn dan plaatsen, dan gaan degenen die zich het eerst hebben aangemeld voor.
Uiteraard zullen er in 2017 meerdere data volgen.

Data voorjaar 2017

16 maart 2017         15:30-20:00 Regardz Gele Kegels Eindhoven

23 maart 2017         15:30-20:00 Eenhoorn Amersfoort

Meld u aan via een email aan p.smaal@levenseindekliniek.nl.

Onderzoek naar afgewezen euthanasieverzoeken

Op korte termijn start een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar de mensen van wie het euthanasieverzoek door de Levenseindekliniek is afgewezen. Doel is om in kaart te brengen hoe het deze mensen vergaat en of er verbeteringen in de zorgverlening nodig zijn. Het onderzoek gaat twee jaar duren en wordt onder leiding van prof. dr. S. van de Vathorst uitgevoerd door Pallas Health Research.

Het onderzoek gaat om mensen die op grond van de zorgvuldigheidscriteria niet voor euthanasie in aanmerking komen. Deze groep wordt gedurende een jaar gevolgd. Een van de vragen is of de euthanasiewens nog bestaat en hoe de patiënt daarmee omgaat. Op grond van dit onderzoek verwacht de Levenseindekliniek inzicht te krijgen in de vraag of er andere (na)zorg nodig is voor deze groep patiënten.

Het onderzoek wordt bekostigd door deNederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), de Stichting Gezondheidszorg Spaarneland en de Stichting Vrienden van de Levenseindekliniek.

Is het voortbestaan van de Levenseindekliniek in gevaar?

Sinds het Jaarverslag 2015 van de Stichting Levenseindekliniek is gepubliceerd (klik hier voor het jaarverslag), krijgen wij vragen over onze financiële positie. Wij benadrukken dat het voortbestaan van de Levenseindekliniek op de korte termijn niet in gevaar is. De Vrienden van de Levenseindekliniek (particulieren en NVVE) zijn in staat om de tekorten aan te vullen.

In de Jaarrekening 2015 presenteert de Levenseindekliniek een tekort van € 389.018,-. Het is begrijpelijk dat dit vragen oproept. De Levenseindekliniek maakt jaarlijks afspraken met de Nederlandse zorgverzekeraars over de vergoeding van de door haar geboden zorg. Deze tarieven blijken de werkelijke kosten van de Levenseindekliniek niet te dekken. Dit probleem is al enige jaren onderwerp van gesprek met de zorgverzekeraars omdat de Levenseindekliniek van mening is dat deze zorg, die onder de basis zorgverzekering valt, volledig uit de vergoedingen gedekt zou moeten kunnen worden.

Bij de onderhandelingen over de tarieven is het tot nu toe nog niet gelukt om dit gat te dichten. Er zijn in 2016 echter gesprekken gaande die hoop bieden op een structurele oplossing. We zijn daarover positief.

Zoals ook in het jaarverslag vermeld werd, is oplossing van dit probleem topprioriteit voor bestuur en directie van de Levenseindekliniek. Die oplossing moet dit jaar wel gevonden worden, om het bestaan van de Levenseindekliniek op de lange termijn niet alsnog in gevaar te brengen.

De bijdragen die de Levenseindekliniek ontvangt van haar Vrienden willen wij eigenlijk gebruiken om activiteiten te bekostigen waarvoor geen vergoeding door de zorgverzekeraars gegeven wordt. Dan kunt u denken aan de ontwikkeling van lesmateriaal of het begeleiden van artsen die nog onervaren zijn met een euthanasieverzoek. Ook wetenschappelijk onderzoek  en het verstrekken van informatie worden daaruit betaald. Daarom is het zo belangrijk om de primaire kosten volledig vergoed te krijgen, zodat deze activiteiten gewoon doorgang kunnen vinden.

Wilt u meehelpen om de Levenseindekliniek in stand te houden, dan kunt u Vriend worden. Klik hier voor meer informatie.